حسن مرسلوند
263
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
كسرايى ، عبد الكريم ميرزا عبد الكريم خان كسرايى در حدود سال 1257 خورشيدى متولد شد . در كودكى و نوجوانى تحصيلات منظم و درستى نداشت و هرچه از علم و ادب آموخت در سنين جوانى و اواخر عمرش بود . در حدود سالهاى 1290 خورشيدى كه نصرت الله ميرزا امير اعظم در شاهرود ، بسطام ، سمنان و دامغان به استقلال تمام حكومت داشت ، ميرزا عبد الكريم خان كسرايى از طرف امير اعظم ، حاكم دامغان بود و او را خان حاكم مىگفتند . ميرزا عبد الكريم خان كسرايى ، ادبدوست ، خوشذوق و مؤدب بود . در زمان حكومت خود در دامغان ، در ترويج معارف بسيار كوشيد . در جلسهء امتحانات مدرسهء جديد دامغان حضور مىيافت و دانشآموزان را مورد تشويق و تفقّد قرار مىداد . جلسات ادبى در دامغان داير مىكرد و اشعار شاعران هم عصر خود از قبيل ملكالشعراء بهار ، ايرج ميرزا و عارف را در آن جلسات قرائت مىكرد . با درويش خان نوازندهء معروف ايران دوستى داشت و بر همين اساس خود نيز موسيقىدان و نوازندهء سهتار بود . عبد الكريم خان كسرايى بعدها به تهران رفت به كار نمايشنامهنويسى پرداخت . در سال 1303 خورشيدى نمايشنامهاى از او در گراند هتل تهران به اجرا درآمد كه سخت مورد تشويق رضا خان سردار سپه كه آن زمان رئيس الوزرا بود قرار گرفت . موضوع نمايشنامهء كسرايى ، تبليغ و تشويق رضا خان سردار سپه ، در پست وزارت جنگ بود . در عالم سياست ، كسرايى از طرفداران پروپا قرص رضا شاه بود به طورى كه حتى پس از شهريور 1320 كه تشت رسوايى رضا شاه از بام افتاد ، او درحالىكه مىگريست گفت : « ديرى نخواهد گذشت كه چراغ به دست بگيريم تا چنان مردى بزرگ را بيابيم . » البتّه اين طرفدارى كسرايى از رضا شاه ، چندان هم بىاجر نبود ؛ چرا كه در تشكيلات عدليهء داور بدون